(Κυριακή 26 Απριλίου 17:40)
Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
Κονιάματα-επιχρίσματα στους Ι.Ν. Αγ. Παρασκευής-Αγίας Θέκλας και Αγίας Τριάδας στο Μαρκόπουλο Αττικής. Ο ρόλος τους στην αποκατάσταση
Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη των κονιαμάτων δόμησης και των εξωτερικών επιχρισμάτων των Ιερών Ναών Αγίας Παρασκευής, Αγίας Θέκλας και Αγίας Τριάδος στο Μαρκόπουλο Αττικής. Στόχος της μελέτης είναι η τεκμηρίωση της τεχνολογίας κατασκευής και της σύστασης των υφιστάμενων κονιαμάτων, η εκτίμηση της κατάστασης διατήρησής τους, η ανάλυση των μηχανισμών φθοράς που τα επηρεάζουν και, τελικά, η διατύπωση, τεχνικά και δεοντολογικά, ορθών προτάσεων για τη συντήρηση και αποκατάστασή τους, σύμφωνα με τις βασικές αρχές που διέπουν τις επεμβάσεις σε μνημεία.
Τα κονιάματα αποτελούν δομικά υλικά εξαιρετικής σημασίας για την ακεραιότητα και τη μακροχρόνια διατήρηση των μνημείων και των ιστορικών κατασκευών. Η κατανόηση της σύστασης, των φυσικομηχανικών χαρακτηριστικών τους και των μορφών διάβρωσης που εκδηλώνουν, είναι καθοριστική για τον σχεδιασμό νέων, συμβατών συνθέσεων κονιαμάτων αποκατάστασης.
Η μελέτη αποκατάστασης των Ιερών Ναών Αγίας Παρασκευής-Αγίας Θέκλας και Αγίας Παρασκευής επικεντρώνεται κυρίως στα εξωτερικά επιχρίσματα. Η φθορά τους συσχετίζεται άμεσα με τα προβλήματα που παρατηρούνται στις τοιχογραφίες του εσωτερικού, καθώς η υποβάθμιση του υποστρώματος μπορεί να επηρεάσει τη σταθερότητα και τη διατήρηση του ζωγραφικού στρώματος.
Η μελέτη συντήρησης και αποκατάστασης των κονιαμάτων, είτε πρόκειται για δομικά κονιάματα είτε για επιχρίσματα ή υποστρώματα ζωγραφικής, βασίζεται σε ενόργανες μετρήσεις και εργαστηριακούς ελέγχους. Στο πλαίσιο των προτεινόμενων επεμβάσεων περιλαμβάνονται:
- η αποκατάσταση παλαιότερων άστοχων επεμβάσεων,
- η επισκευή των αρμών με νέα, συμβατά κονιάματα,
- η απομάκρυνση αποσαθρωμένων και κατεστραμμένων επιχρισμάτων, κατά στρώμα,
- η σταθεροποίηση των διατηρούμενων επιχρισμάτων μέσω περιμετρικών στερεώσεων, εμποτισμών και μικρο-ενεμάτων
- η αποκατάσταση φθορών με νέες συνθέσεις κονιαμάτων, πλήρως συμβατές με τις αρχικές.
Οι προτεινόμενες νέες συνθέσεις κονιαμάτων και ενεμάτων οφείλουν να πληρούν συγκεκριμένες τεχνικές και δεοντολογικές απαιτήσεις, ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητά τους με τα υφιστάμενα υλικά. Οι βασικοί παράγοντες επιλογής περιλαμβάνουν: τον τύπο και το είδος της συνδετικής κονίας και των αδρανών, το εργάσιμο, τις φυσικές ιδιότητες (μεταβολή όγκου, σκληρότητα, χρωματισμός), τις ρεολογικές ιδιότητες, τα χαρακτηριστικά μικροδομής (πορώδες, κατανομή πόρων, πυκνότητα), καθώς και τις μηχανικές ιδιότητες.
Τα κονιάματα αποκατάστασης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο καθώς αποτελούν βασικά υλικά που εξασφαλίζουν τη δομική συνοχή και τη μακροχρόνια προστασία των ιστορικών κατασκευών. Η σωστή επιλογή της σύστασης και των αναλογιών των πρώτων υλών επιτρέπει την επίτευξη μηχανικών και φυσικών ιδιοτήτων αντίστοιχων με εκείνες των υφιστάμενων κονιαμάτων. Επιπλέον, η προσεκτικά μελετημένη μικροδομή τους διασφαλίζει κατάλληλο πορώδες και διαπνοή, παράγοντες κρίσιμους για τη ρύθμιση της υγρασίας και την πρόληψη μηχανισμών φθοράς. Ως εκ τούτου, τα σχεδιασμένα κονιάματα δεν λειτουργούν απλώς ως υλικά πλήρωσης ή επισκευής, αλλά ως αναπόσπαστα στοιχεία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής συντήρησης, που στοχεύει στη διατήρηση της αυθεντικότητας, της σταθερότητας και της αισθητικής αρτιότητας των μνημείων.