(Σάββατο 25 Απριλίου 12:40)

Αρχαιολόγος ΕΦΑΑΝΑΤ

Προσφυγικά κειμήλια από την Τρίγλια της Βιθυνίας στον Ι.Ν. Παναγίας Παντοβασίλισσας Ραφήνας

Στον Ι.Ν. της Παναγίας Παντοβασίλισσας στη Ραφήνα φυλάσσονται κειμήλια προσφύγων από την Τρίγλια της Βιθυνίας. Τον Αύγουστο του 1922, μετά την ήττα του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία, οι Τριγλιανοίζήτησαν τη βοήθεια του συμπατριώτη τους, εφοπλιστή Φίλιππου Καβουνίδη. Ο Καβουνίδης, ανταποκρινόμενος άμεσα στο κάλεσμά τους, απέστειλε πλοία και περισυνέλλεξε όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά τα ιερά κειμήλια, τη στιγμή που ήδη τσέτες είχαν εισέλθει στα περίχωρα της Τρίγλιας.

Το σημαντικότερο των κειμηλίων είναι η γνωστή ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας Επισκέψεως (τέλη 13ου αι.), η οποία λόγω της μεγάλης αρχαιολογικής και καλλιτεχνικής της αξίας, βρίσκεται σήμερα στο Βυζαντινό Μουσείο. Η αμφιπρόσωπη όμως εικόνα της Παναγίας Παντοβασίλισσας, μετά από πίεση των προσφύγων, βρίσκεται στη Ραφήνα. Η α ́ όψη της εικόνας φέρει αργυρή επένδυση, που χρονολογείται από επιγραφή στα 1899. Τα πρόσωπα του Χριστού και της Παναγίας είναι επιζωγραφισμένα πιθανόν την ίδια εποχή. Κάτω από την αργυρή επένδυση όμως σώζεται παλαιότερο στρώμα ζωγραφικής. Στη β ́ όψη εικονίζεται η παράσταση της Σταύρωσης και χρονολογείται στον 14ο αιώνα. Ένα παλαίτυπο ευαγγέλιο που τυπώθηκε στα 1768 στη Βενετία από το γνωστό τυπογραφείο του Ιωάννη Γλυκύ εξ Ιωαννίνων συγκαταλέγεται ανάμεσα στα κειμήλια. Σύμφωνα με προφορική παράδοση, ανήκε στον μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο, γενέτειρα του οποίου ήταν η Τρίγλια. Το επόμενο κειμήλιο είναι ένας σταυρός αγιασμού με ξύλινο πυρήνα και ασημένιο φορέα περίτεχνα διακοσμημένο με τη συρματερή τεχνική που χρονολογείται γύρω στο 1800. Τέλος στον ναό υπάρχουν και δύο εξαπτέρυγα και ένας σταυρός λιτανείας. Σύμφωνα με εγχάρακτες επιγραφές πάνω στα εξαπτέρυγα προέρχονται από τη Μητρόπολη της Τρίγλιας και φιλοτεχνήθηκαν στα 1873.

Συμπερασματικά λοιπόν, τα κειμήλια παρουσιάζουν μια διαχρονικότητα, από τον 13ο έως και τον 19ο αιώνα, αποτελώντας έτσι μάρτυρα της μακραίωνης ιστορίας της Τρίγλιας.